Sakkara – Saqqara – necropolis (dodenstad) uit het Oude Egypte

Sakkara – Saqqara is een necropolis (dodenstad) uit het Oude Egypte, dat ongeveer 30 kilometer ten zuiden van het huidige Caïro ligt. Deze necropolis is vooral bekend door de beroemde trappiramide van farao Djoser, die daar staat. Het gebied heeft een oppervlakte van ongeveer 10 km².

De trappiramide van farao Djoser was de eerste piramide in Sakkara, en daarmee ook de eerste piramide in de geschiedenis. Hij werd gebouwd in de 3e dynastie door architect Imhotep en was een inspiratiebron voor 16 andere farao’s, die hun piramide ook in Sakkara lieten plaatsen. Behalve piramides werden er in het Oude Rijk ook vele mastaba’s gebouwd.

Sakkara hoorde in de Egyptische oudheid bij de hoofdstad Memphis. Het werd aangelegd in de 1e dynastie, maar pas in de 2e dynastie werden er de eerste farao’s begraven, waaronder Hotepsechemoey en Nynetjer. De plaats van Sakkara als koninklijke necropolis werd in de 18e dynastie overgenomen door de Vallei der Koningen, maar Sakkara bleef tot in de Romeinse tijd in gebruik.

Saqqara is een van de belangrijkste overblijfselen van het oude Egypte, zowel vanuit toeristisch als vanuit archeologisch standpunt. Deze antieke necropolis was de begraafplaats voor de inwoners van de nabij gelegen stad Memphis en ligt 20 km ten zuidwesten van Caïro. Het is met een oppervlakte van 10 km² de grootste necropolis van Egypte, en het was hier dat de farao’s zich ten tijde van het Oude Rijk lieten begraven.

Sakkara is in feite (op Luxor na) het grootste openluchtmuseum van het land. In de dodenstad bevinden zich meer dan 15 piramiden, waarvan de grote trappiramide van Djoser de belangrijkste is. Ook farao’s als Oeserkaf (stichter van de 5de dynastie) Unas (5de dynastie) en Teti (6de dynastie) hebben hier hun laatste rustplaats gevonden. Sakkara werd zo’n 5000 jaar geleden gesticht door Koning Menes. Door de eeuwen heen is hier gebouwd van het oude Egypte tot in de Christelijke tijd.

Piramide van Djoser

De trappiramide van farao Djoser is het oudste en meest bekende stenen monument uit de geschiedenis. Het graf is rond 2700 v. Chr. gebouwd door Imhotep, de eerste bekende architect. Deze hoofdarchitect van de farao werd uit waardering voor zijn werk gelijkgesteld met een god. Waarschijnlijk was het niet zijn bedoeling om een piramide te bouwen. Eerst werd een klassieke mastaba gebouwd, die vervolgens enkele malen verhoogd werd, totdat het geheel eruitzag als een piramide met zes treden. De trappen geven de weg aan waarlangs de farao het dodenrijk binnen zou gaan, waarmee de piramidevorm een symbool werd van de samenkomst van de overleden farao met de zonnegod Re. De 61 meter hoge piramide heeft een grondoppervlakte van 121 bij 109 meter en domineert het gehele complex, dat 544 bij 277 meter groot is. De trappenpiramide was met de ruim 10 meter hoge kalkstenen wal met diverse misleidende ingangen een magnifiek bastion.

Rondom de piramide zie je een groot aantal mastaba’s (graven) van edelen en gouverneurs uit de 1ste dynastie. In de graven zijn fraaie reliëfs te zien die een goed idee geven van het dagelijkse leven in het oude Egypte.

Gebouwen uit het oude rijk

Gisr el-mudir “het Grote Plein” of ‘Wall of the Boss’, ligt in de woestijn even ten westen van de piramide van Sechemchet. Recente opgravingen zouden Gisr el Mudir aanwijzen als de Koninklijke omheining van Chasechemoei. De afmetingen van de muur zijn enorm, wat betreft de dikte (meer dan 15 mtr., gevormd door twee evenwijdige, uit steen gemetselde wallen waarvan de tussenruimte met puin en zand opgevuld werden) als lengte. De omtrek bedraagt 650 x 350 meter.

Sechemchet trappiramide
Trappiramide van Djoser
Sjepseskafs Mastaba Fara’un
Oeserkafs piramide
Haram el-Shawaf, Djedkare’s piramidecomplex
Oenas’ piramidecomplex
Teti’s piramidecomplex
Complex van Pepi I
Merenre’s complex
Piramide van Pepi II
Ibi’s piramide
Menkaoehors piramide
Chendjers piramide
Ai’s piramide

Serapeum – Saqqara

In 1851 ontdekte Auguste Mariette in Sakkara (necropool van Memphis) de sfinxenlaan van Nectanebo I die naar de tempel van Nectanebo II liep. Daar vandaan liep weer een andere sfinxenlaan richting het Serapeum. Dit was de begraafplaats van de Apis-stieren. Sinds Amenhotep III werden in Sakkara stieren begraven, maar Ramses II liet zijn zoon Chaemwaset, hogepriester van Ptah in Memphis, een ondergrondse galerij (kleine gewelven) aanleggen. Psammethicus I voegde er een grotere galerij aan toe (grote gewelven). De Apis-stieren werden begraven in grote sarcofagen, ieder afzonderlijk in een grafkamer. In de muren die de kamers afsloten zijn ook stela’s gemetseld, met gegevens over de regeringsperiode van een bepaalde farao. De laatste stier werd hier begraven ten tijde van Cleopatra.

Er is een tombe gevonden die 3700 jaar ongestoord is gebleven. De gemummificeerde stier die er lag, is nu te bezichtigen in het Museum van Caïro. In de omgeving van het Serapeum hebben de Ptolemaeërs een tempel gebouwd, met beelden van belangrijke Griekse denkers en dichters, waaronder Hesiod, Homerus, Pindar en Plato geplaatst.

Nieuwe tombes ontdekt in Saqqara

Archeologen hebben in het Egyptische Saqqara twee enorme graftombes gevonden in de omgeving van de trappiramide van farao Djoser. Het zijn de grootste ooit die op deze plaats zijn gevonden. Saqqara is een bekende dodenstad (necropool) in de omgeving van Memphis, de vroegere hoofdstad van de eerste farao Menes (2900 v. Chr.). In een in de rotsen uitgehouwen hal zijn waarschijnlijk farao’s uit de 26e Dynastie begraven, (664 – 525 v. Chr.). Dr. Zahi Hawass maakte bekend dat het hem twee uur kostte om rond te kijken in het enorme tombecomplex, dat naast de hal bestaat uit een aantal kleine kamers. Er zijn al een aantal kisten, mummies en potten gevonden. Ook is er een mummie van een adelaar ontdekt een 7 meter diepe put en een plaat van kalksteen met daarin uitgehakt de naam van farao Djoser.

Volgens dr. Zahi Hawass is er echter al veel verdwenen. De grafkamers zijn al in de Romeinse tijd ten prooi gevallen aan grafrovers. Deze historische begraafplaats wordt de komende tijd verder onderzocht en de verwachting is dat er dan nog veel meer vondsten boven water zullen komen. Deze ontdekking toont aan dat Saqqara nog steeds vele onontdekte geheimen bevat, aldus Hawass.