Hatshepsut Maatkare

Hatsjepsoet was zowel de eerste vrouw van farao Thoetmoses II en een van de bekendste vrouwelijke farao’s van de 18e Dynastie van het oude Egypte. Het bijzondere aan haar was dat ze één van de zeldzame vrouwelijke farao’s was. Haar naam betekent ‘eerste onder de edele vrouwen’, en haar tweede naam ‘Maatkare’ is de Ka van Ra.

Biografie

De ouders van Hatsjepsoet waren Thoetmoses I en Ahmose, ze was een vrouw en een halfzuster van Thoetmoses II. Ze kregen samen een dochter Neferoe met wie de latere Thoetmoses III zou trouwen. Hatsjepsoet heeft ongeveer 22 jaar geregeerd, dit is langer dan elke andere vrouwelijke monarch in het Oude Egypte. We weten dit door de bestudering van oude teksten van Africanus en Josephus die de lijst overnamen van Manetho.

Men gelooft dat Hatsjepsoet een sterke invloed op Thoetmoses II had. Na de dood van Thoetmoses II was ze een tijd regent voor de kleine Thoetmoses III, ze was door een raad als geschikt bevonden, omdat ze een tante van hem was. In het begin van haar regentschap gedroeg ze zich als een vrouw van een farao.

Maar toen Thoetmoses III de gerechtigde leeftijd bereikte begon ze zich te gedragen als Neferoesobek, een koningin en vervolgens heerser uit de 12e dynastie uit Egypte. Maar na zeven jaar regentschap ging ze nog verder dan Neferoesobek, ze kroonde zichzelf als officiële koning van Opper en Neder Egypte.

In deze periode ging ze een zeer androgyn (mannelijk en vrouwelijk) gedrag tonen, ze is op diverse plaatsen afgebeeld met mannelijk bovenlichaam en/of mannenkleding. In sommige teksten wordt ze afwisselend met “hij” en “zij” aangeduid.

Het idee dat een vrouw koning werd was in die tijd zeer ongebruikelijk, haar opvolger Thoetmoses III, liet haar inscripties verwijderen/uitbeitelen zodat het leek alsof ze nooit had bestaan. In diverse Oud-Egyptische koningslijsten wordt ze niet genoemd. Hatsjepsoet stond vrij stevig in haar schoenen dankzij een voorspoedige tijd en talentvolle medewerkers. Een van deze was Hapoeseneb, de hogepriester van Amon en Senemoet. Vanwege de goede relatie tussen hen wordt geopperd dat ze geliefden waren. Een bewijs hiervoor is dat Hatsjepsoet toestond dat Senemoet zijn afbeelding en naam naast die van haar op een van de deuren van het Djeser-djeseroe mocht zetten. Een feit dat weinig ruimte laat voor een andere uitleg is dat Senemoet twee tombes liet uithouwen vlakbij Hatsjepsoet’s tombe. Desondanks wordt dit in wetenschappelijke kringen nog niet als feit aangenomen dat Hatsjepsoet en Senemoet geliefden waren. Het enige wat ze kunnen vaststellen is dat het een ambtenaar was, die directe toegang had tot de koningin.

Hatsjepsoet herstelde de internationale betrekkingen van de handel die verloren was gegaan in de strijd tegen de Hyksos. Ze ondernam een reis naar de plek Poent. De expeditie bestond uit vijf boten, elke zeventig meter lang, met een aantal zeilen, elk schip had 210 man aan boord en in elk boot zaten artikelen om te ruilen. Een van die goederen was mirre, de favoriete geur van de farao. Hatsjepsoet keerde terug met vijf boten met diverse goederen waaronder 30 levende bomen inclusief de wortels, dit was de eerste keer dat beschreven is dat (vreemde) bomen werden vervoerd om deze te herplanten. Ze liet de bomen planten rondom haar dodentempel in Deir el-Bahari.Hatsjepsoet overleed toen ze op middelbare leeftijd was. Er zijn geen teksten bewaard gebleven waarin haar doodsoorzaak staat aangegeven, zowel moord als natuurlijke oorzaken worden genoemd. Haar mummie is niet geïdentificeerd in de omgeving van Deir el-Bahari. Er is een ongeïdentificeerde vrouwelijke mummie min of meer aan haar toegeschreven. Recentelijk heeft dr. Zahi Hawass geclaimd dat hij de mummie van Hatsjepsoet heeft getraceerd, namelijk op derde verdieping van het Egyptisch Museum (Caïro), naar nu blijkt is haar mummie wel geïdentificeerd aan de hand van recentelijk DNA onderzoek.

Propaganda

Hatsjepsoet was een meester in het maken van propaganda, overigens de meeste farao’s gebruikte destijds propaganda, maar Hatsjepsoet stond erom bekend. De meeste van haar propaganda werd gesteund door de hogepriesters van Thebe. Hatsjepsoet liet zich afbeelden met alle regalia van de farao onder andere met de baard. Opvallend is dat ze weinig te zien is als vrouw. Er wordt vaak gezegd dat ze uit de annalen van de geschiedenis is geschrapt door haar stiefzoon Thoetmoses III. Deze zou dit gedaan hebben uit wraak voor haar regentschap, waardoor hij pas laat effectief kon regeren. Tegenwoordig zijn Egyptologen er meer van overtuigd dat hij dit deed omdat een vrouwelijke farao ‘not done’ was in het conservatieve Egypte en dus niet aan het hoofd van het land kon staan. Er zijn verschillende redenen om dit aan te nemen. Enerzijds liet Thoetmoses III haar wensen na haar dood inwilligen en anderzijds gebeurde de damnatio memoriae (vervloeking van de nagedachtenis) pas twintig jaar na haar dood.

Ook lijkt het erop dat Hatsjepsoet in de laatste jaren van haar regering Thoetmoses III meer beslissingskracht gaf. Er is ook wel verondersteld dat er nog een dochter van Hatsjepsoet in leven was aan het einde van de regering van Thoetmoses en dat hij haar (en haar mogelijke nazaten) van de opvolging wilde uitsluiten.

Bouwwerken

Hatsjepsoet heeft zeer veel gebouwen en beelden achtergelaten. Ze overtrof de grote bouwactiviteiten van het Middenrijk. Ze werkte samen met twee architecten, Ineni, die ook al bij haar vader in dienst was en Senemoet. Tijdens haar regering zijn er zoveel beelden gemaakt dat nu veel musea er wel een paar van hebben.

De gebroken of onvoltooide Obelisk in de steengroeve in Aswan, die bedoeld was voor de Karnak tempel.

Graf in het dal der koningen.

Tempel van Karnak: obelisk en 7e pyloon.

Tempel van Hatsjepsoet.

Tombe

De vondst wordt gezien als de belangrijkste sinds grafdelvers de laatste rustplaats ontdekten van Toetanchamon. De mummie van de koningin werd al in 1903 gevonden in een kleine tombe in de Vallei der Koningen in Luxor. Al die tijd is er gesteggeld over de identiteit. In het graf lag nog een mummie. Dat was van een verpleegster van koningin Hatsjepsoet. Het kan zijn dat de mummie van Hatsjepsoet in de tombe van haar verpleegster is verborgen om die te beschermen tegen haar opvolger en stiefzoon Thoetmoses III, die alles wat hem aan de overleden koningin deed denken probeerde te vernietigen.