Cairo en Omgeving

Koptisch Cairo

Naar Egyptische maatstaven is Cairo een jonge stad. Oud-Caïro, het oudste deel van de stad, ontwikkelde zich rond de vesting Babylon. Dit fort was hier in de zesde eeuw v. Chr. door de Perzen gebouwd en later door de Romeinen herbouwd. Op een van de oude verdedigingstorens werd de El Moalakka (of hangende) kerk gebouwd, daterend uit de vierde eeuw. Het is een van de vele Koptische kerken van oud Caïro, het stadsdeel dat door de Egyptenaren Kasr el Sjam of Misr el Kadima genoemd wordt. Een andere belangrijke kerk is de vroeg 5de eeuwse St. Sergius. Deze kerk is gebouwd op de plek waar volgens de legende de herberg stond waar Jozef, Maria en Jezus woonden na de vlucht uit Bethlehem. Jozef zou als timmerman aan de bouw van het fort hebben gewerkt. Veel van de Koptische kunstschatten zijn bijeengebracht in het Koptisch museum naast de hangende kerk. Het museum is zeer de moeite waard, en geeft een vrijwel compleet overzicht over de Koptische kunst. Cairo Museum Museum of Egyptian Antiquities is een absolute ‘must’ als je in Caïro bent. Een bezoek aan deze schatkamer is een goede voorbereiding voor latere bezoeken aan oude vindplaatsen in het land. Met bijna 140.000 stukken behorende tot het Oude, Midden en Nieuwe koninkrijk en latere perioden, bevat het de grootste en meest complete collectie van Faraonische kunst ter wereld. Als je aan elk stuk slechts één seconde aandacht zou besteden, ben je toch nog ruim een etmaal bezig om alles te bekijken. Ga dus selectief te werk. De tentoonstelling is in chronologische volgorde opgezet, en loopt van de oude Farao’s tot en met het Romeinse rijk.

Beroemd zijn de schatten van Toetanchamon, de enige farao wiens graf vrijwel ongeschonden is ontdekt. Al zijn schatten zijn keurig gerangschikt in vitrines. Voor de mummiezaal (zaal 52) heeft u een apart kaartje nodig, maar het is zeker de moeite waard. Mummies van farao’s als Seti I en Ramses II kunt u hier bewonderen. In zaal 22 vindt u schatten uit het Nieuwe Rijk en in zaal 17 vindt u papyrusrollen met teksten uit het legendarische ‘Dodenboek’ . Dit alles is maar een hele kleine greep uit een enorme verzameling die het Egyptisch Museum te bieden heeft. Omdat het museum uit zijn voegen barst, en de klimaatregeling binnen niet optimaal is voor de vele kwetsbare antiquiteiten, wordt er vermoedelijk een nieuw museum geopend in de buurt van de Piramiden. Het Egyptisch Museum is opgericht in 1858, met een verzameling van de vondsten van de Franse archeoloog Auguste Mariette. Vanaf 1880 was het museum ondergebracht in het voormalige paleis van khedive Isma’il Pasha, die door de Britten in 1879 was verdreven, maar in 1900 nam het Egyptisch Museum haar intrek in het huidige verblijf, in het centrum van Caïro.

Necropool van Cairo

Deze necropool bestaat uit graven en mausolea die door welgestelde mensen gebouwd zijn, om hun doden in te begraven. Maar op dit moment wonen er +- 80.000 mensen in de gebouwtjes in diepe armoede. Er is geen elektra, water, gas, riolering of andere voorziening. Je kunt je niet voorstellen hoe mensen zo kunnen leven. De Baarstandaard word vaak als tafel gebruikt, de stenen bankjes er omheen als slaapplaats voor de ouders, de kinderen op oude matrassen op de grond.

In plaats van deuren hangen er zware oude dekens die zo oud en versleten zijn dat de gaten er in vallen. De voordeur is een smeedijzeren hek met een hangslot.

Citadel en de Mohammed Ali-Moskee

De Citadel, een spectaculair middeleeuws fort, ligt op een uitloper van de Mokkatam-bergen. Het fort is tussen 1176 en 1182 door Salah-ad-din (Saladin) gebouwd. Bij de bouw werden onder andere stenen van de beroemde piramiden van Gizeh gebruikt. De vesting diende niet zozeer als bolwerk tegen dreiging van buitenaf, maar om de Fatimiden onder de duim te houden. Het werd de residentie van de heersers over Caïro, die tot diep in de 19e eeuw vanaf de vestingmuren op het volk neerkeken. Binnen deze muren heeft zich heel wat afgespeeld, merendeels gruwelijkheden die het daglicht niet konden verdragen als paleisintriges, moorden en revoluties. Mohammed Ali voegde in 1820 het zuidelijke gedeelte toe, en de huidige citadel is grotendeels resultaat van zijn bouwwerkzaamheden. De Bab-al-Gaddid en de Bab-al-Wastani poort bieden toegang tot de vesting. Een explosie verwoestte in 1824 een groot deel van de citadel, en het juwelenpaleis (Qasir el-Gawhara) brandde in 1972 af bij een poging tot inbraak. Van de oorspronkelijke burcht van Saladin is dus nog maar weinig over. Wat er staat is toch de moeite van het bezoeken waard. Tegenwoordig bestaat het complex uit drie moskeen en vier musea. De belangrijkste gebouwen zijn de Mohammed Ali moskee, de Mohammad el nais ibn qala’un moskee, de Suleyman Pasha moskee, het militair Museum, de kleine moskee van sultan El-Nasir en de zogenaamde Jozefput. Deze put, door de Egyptenaren de Bir Jussuf genoemd, is in de 12e eeuw gegraven en maar liefst 87 meter diep. Helaas tast de verhoogde waterstand van de Nijl sinds de aanleg van de dam bij Aswan de gebouwen aan, en een oplossing voor dit probleem is nog niet gevonden.

Een gedeelte van de citadel diende ook als gevangenis. De gevangen leefden hier in akelig kleine en donkere cellen. Via een diorama en een permanente tentoonstelling krijg je een goed beeld van het mensonterende gevangenisleven. Ook nu nog wordt een gedeelte van de vesting gebruikt als gevangenis. Permanente gasten zijn onder andere de moordenaars van President Sadat. Anwar Sadat werd vermoord in 1981 door Sji’itisch gezinde terroristen tijdens een militair defilé in Cairo. Hun couppoging mislukte.

Vanaf de vestingmuren van de citadel heb je een prachtig uitzicht over Cairo. Bij helder weer kun je in de verte de piramiden van Gizeh zien liggen. Vooral tegen de avond, als de hemel begint te kleuren, is het panorama adembenemend.

Kahn-el-Kalili Bazaar in Cairo

De Khan al Khalili Bazaar ligt in het ‘Arabische stadsgedeelte’ of het zgn. islamitisch Caïro. Je zal deze buurt snel herkennen door de aanwezigheid van honderden oude islamitische monumenten.

Khan al-Khalili is een drukke winkelbuurt (lokale bevolking én toeristen) die zich niet zo ver van de universiteit bevindt. De oorspronkelijke bazaar stamt uit 1380 en is het werk van el-Khalili. Naast enkele brede winkelstraten kan je ook terecht bij kleine winkeltjes in smalle, authentieke en gezellige straatjes. De aangeboden waren bestaan uit allerhande specerijen, sieraden, tapijten, lederwaren, keramiek, parfums, confectie en nog veel meer. Let op!, afdingen is heel normaal, zoals overal in Egypte, de Bazaar is op zondag gesloten.

Memphis – oude hoofdstad van Egypte

Memphis (het vroegere Men-nefer) ligt circa vierentwintig kilometer ten zuiden van het huidige Cairo, vlakbij het moderne dorp Mit Rahina. Volgens de overlevering werd Memphis rond 3100 v. Chr. gesticht als de bestuurlijke hoofdstad van Egypte. Bovendien was Memphis lange tijd belangrijk als residentiestad. Veel koningen hadden er in de loop van de Egyptische geschiedenis een paleis. De stad was ook het godsdienstige middelpunt van de eerste nome (provincie) van Beneden-Egypte. De tempels in de stad behoorden tot de belangrijkste in het land. In veel van die tempels werd Ptah vereerd. Ptah was de oppergod van Memphis. Volgens de theologen van Memphis schiep Ptah de wereld door gedachte en woord. Als scheppergod was Ptah de beschermheilige van de ambachtslieden.

Er is echter nog maar weinig te zien van de oude hoofdstad. Wat er ooit aan paleizen, tempels en huizen moet zijn geweest, ligt inmiddels bedolven onder dikke lagen slib dat bij de jaarlijkse overstromingen van de Nijl werd meegevoerd. Het gebied van de oude stad is nu overdekt met moderne huizen, velden en vegetatie. Tot dusverre zijn slechts kleine stukken van de eens zo bloeiende stad blootgelegd. De hoge grondwaterstand en de lagen slib bemoeilijken de werkzaamheden, terwijl inmiddels ook duidelijk is geworden dat veel van de gebouwen van de stad Memphis in de middeleeuwen steen voor steen zijn afgebroken om te worden gebruikt voor de bouw van kerken en moskeeën in Cairo.