Abydos – Egypte

Abydos was het hart van de mythe rond Osiris, de Egyptische god van de dood.

Opgravingen hebben aangetoond dat hier de laatste farao’s van het pre-dynastieke tijdperk liggen (rond 3000 voor Chr). De belangrijkste bezienswaardigheden in Abydos zijn de tempels van Seti I en Ramses II.

Midden in een van de oudste faraonische begraafplaatsen ligt de tempel van Osiris, waar helaas niet meer veel van overgebleven is. De tempel was de belangrijkste Egyptische tempel en het mekka van de Egyptische pelgrims uit de oudheid.

In de Tempel van Seti I tref je zeer goed bewaarde reliëfs aan, onder andere van de inwijdingsceremonie van Seti I. De reliëfs hebben prachtige details, en vooral de toenmalige mode wordt prachtig weergegeven. Ook de prachtige zijruimtes hebben bijzonder gedetailleerde en kleurrijke reliëfs, onder andere van Horus.

Nadat Narmer, een kleurrijk vorst die vereenzelvigd wordt met koning Menes uit de Griekse overlevering, de Nijlvallei eenmaal onder centraal gezag had gebracht, vestigden zijn opvolgers hun hoofdstad in This. Van de stad This is de benaming Thinieten afgeleid die aan de vorsten van de eerste twee dynastieën gegeven werd. De exacte ligging van de stad is onbekend, mogelijk ergens in de buurt van Birbeh, waarvan Abydos de necropolis was. In dat geval zou Abydos de oudste koninklijke dodenstad zijn.

En inderdaad kwamen er bij de opgravingen een aantal koningsgraven van de eerste twee dynastieën te voorschijn. Het gaat om niet meer dan eenvoudige graven van het mastaba type die op zich de vermaardheid van Abydos niet kunnen wettigen. Deze is te danken aan het feit dat Abydos vanaf het begin van het Middenrijk het heiligdom bij uitstek van Osiris werd. Naar verluidt zou Osiris oorspronkelijk uit de stad Busiris in de delta afkomstig zijn. Hij wordt geleidelijk aan als de god van de doden gezien en zal in Abydos als zodanig Khentiimentioe, ‘de heer der westerlingen’ en heerser over de necropolis van Abydos, van zijn plaats verdringen.

Met de opkomst van Osiris triomfeert de Osirische leer van het heil over de theologische opvattingen uit Heliopolis waarin de zon en de monarchie centraal staan. Dankzij de inwijding in zijn mysteriën verleent Osiris aan iedere sterveling de onsterfelijkheid die tijdens het Oude Rijk slechts aan de koningen voorbehouden was.

Volgens de legende van Osiris werd de god door zijn broer en vijand Seth in veertien stukken gehakt. Zijn echtgenote Isis zocht deze stukken, die over heel Egypte verspreid lagen, weer bij elkaar. Op iedere vermeende vindplaats verscheen een heiligdom. Dat van Abydos stond het hoogst in aanzien vanwege de aanwezigheid van het hoofd. Het werd al snel een bedevaartsoord en degenen die zich geen graf of cenotaaf in de nabijheid van het heiligdom konden veroorloven, lieten op zijn minst een gedenksteen voor de god oprichten.

Seti I (Sethos I) legde aan het begin van de 19de dynastie de eerste steen voor een grandioos bouwwerk dat door zijn zoon Ramses II voltooid werd. De resten van de tempel van de laatste reiken nog tot 2 m hoog boven de grond uit. Maar de tempel van Seti is in bouwkundig opzicht veruit het interessantste complex. Dit monument omvat twee achter elkaar liggende tempelhoven en twee hypostyle zalen, waarvan er een op een rij kapellen uitkomt. Aan de zuidoost kant staat een forse aanbouw, haaks op het hoofdgebouw.

Achter en in het verlengde van deze tempel, maar wel iets lager gelegen en deels zelfs ondergronds, vindt men het Osireion, dat via een meer dan 100 mtr. lange gang toegankelijk is. De muren binnen worden van boven naar beneden door aan grafschriften ontleende inscripties bedekt. Het Osireion zelf is rechthoekig van vorm. Een voorportaal, dat de hele breedte beslaat, geeft toegang tot een zuilenzaal van 20 bij 30,50 m die in drie hoofdbeuken met rondom nissen onderverdeeld is. Het gedeelte rond de nissen werd onder water gezet, zodat het geheel het aanzien van een eiland kreeg waarop de schrijn van de god in het midden tentoongesteld werd. Tegenover het voorportaal ligt een dwars zaal met een sterk gewelfd plafond waarop de loop van de zon en van de sterren langs het uitspansel, in de gedaante van de godin Noet (Nut), uitgebeeld wordt. In dit heiligdom voltrokken zich de vermaarde mysteriën van Osiris.

Abydos helikopter

In de tempel van Seti I is een ongebruikelijke sculptuur ontdekt dat afbeeldingen laat zien die doen denken aan vliegtuigen en helikopters.

Op een van de balken die het dak ondersteunen is een deel met hiërogliefen te voorschijn gekomen. Maar het merkwaardige is dat enkele van deze tekens een duidelijke overeenkomst vertonen met moderne voertuigen. Het meest opvallend is de helikopter, een vracht helikopter die grote voorwerpen zoals containers of zwaar militair materieel kan optillen. De andere tekens doen denken aan een tank of onderzeeboot, en de andere wellicht ook aan een onderzeeër of een luchtvaartuig. De staartvin in combinatie met de vormgeving is onmiskenbaar een element dat aantoont dat het hier om voertuigen gaat. Egyptologen zijn er van overtuigd dat deze tekens tot stand gekomen zijn door wijziging van oudere tekens. Vergelijkbare hiërogliefen bevinden zich in dezelfde tempel, maar die hebben niets van doen met moderne voortuigen. Maar de voertuigen afbeeldingen bevinden zich op 3 meter hoogte waardoor de bewerking niet goed zichtbaar is. Er is geen technisch onderzoek bekend waarin dit eenduidig is vastgesteld.